Hardlopers zijn doodlopers

Hardlopers zijn doodlopers… Hoe gevaarlijk is hardlopen nou eigenlijk?

De NOS kopte na het overlijden van een van de deelnemers van de Rotterdam Marathon: “Dode bij halve marathon, is hardlopen wel zo gezond?”. Andere media spraken over ‘hartstilstand’ en ‘hartinfarcten’ als oorzaak. “De enige marathon waar ik aan meedoe is de marathon van series die ik binge-watch op Netflix”, grapt een collega, “veel gezonder”. Maar is dat eigenlijk wel zo, en hoe gevaarlijk is hardlopen nou eigenlijk?

Laat ik met de deur in huis vallen, de kans om te overlijden tijdens een marathon ligt rond de 0.54 per 100,000 mensen, oftewel 0,00054%.(1) Waar de media het heeft over een ´hartstilstand´ en een ´hartinfarct´ blijken de feiten heel anders te liggen.

Zo wordt een echte stilstand van het hart meestal niet door het hart zelf veroorzaakt, maar door andere factoren zoals longproblemen (zoals een longembolie) of verbloeding. Dit is zeldzaam als oorzaak voor acute dood bij jonge, fitte sporters. Een hartinfarct is een verstopping van de vaten die het hart zelf van bloed voorzien (de coronair vaten). Ook dit komt in deze groep jonge, fitte sporters zelden voor. (1-4) Het risico neemt toe met de leeftijd of door toename van risicofactoren zoals bijvoorbeeld roken of cocaïnegebruik.(3)

Aangeboren hartziekte onder jonge sporters

De nummer één doodsoorzaak voor acute hartdood bij jonge sporters is een hypertrofische cardiomyopathie.(2-5) Dit is een aangeboren ziekte waarbij de hartspier zo dik wordt dat hij zich onder andere niet meer goed kan ontspannen en vullen met bloed. Wanneer er tijdens sporten veel van het hart gevraagd wordt, kan er een dodelijke hartritmestoornis ontstaan. Of het sporthart, een verdikte hartspier veroorzaakt door intensief trainen, ook onder deze hartspierziekten valt is nog niet helemaal duidelijk.

De nummer 2 oorzaak voor acute hartdood bij jonge sporters is een aangeboren afwijking in de coronairvaten (afwijking in vorm of verloop), gevolgd door (aangeboren) hartritmestoornissen.(2-5)

Is hardlopen gevaarlijk in combinatie met aangeboren hartziekte?

Het probleem met aangeboren hartziekten is dat het vaak niet bekend is dat je deze aandoening hebt voordat je er klachten van krijgt. En soms is het dan al te laat.(4) Wat erg belangrijk is, is dat deze hartziekten meestal erfelijk zijn. Het hebben van een eerstegraads familielid die plots acuut is overleden aan een aangeboren hartziekte (of een onbekende doodsoorzaak) is een belangrijke voorspeller.

Ook werden bij de groep sporters die overleden aan een aangeboren hartafwijking achteraf gezien eigenlijk al signalen waargenomen: ze waren recent flauw gevallen, hadden pijn op de borst gehad, of voelden zich al langere tijd vermoeid.

Screening op een aangeboren hartziekte

Niet iedereen hoeft per definitie gescreend te worden op een (aangeboren) hartziekte. Wanneer je echter begint met sporten of van plan bent om een grote inspanning te gaan leveren is het verstandig je van tevoren basaal te laten keuren door een sportarts. Ook als ervaren sporter. 

De sportarts doet sportmedische keuringen, eventueel in combinatie met een hartfilmpje (elektrocardiogram, ECG) of loop- of fietstest. Zij kunnen je ook advies geven over het opbouwen van je training aan de hand van jouw resultaten. Een deel van de hartafwijkingen kun je hier mee opsporen.

Heb je echter recent klachten gehad die kunnen passen bij een hartziekte (pijn op de borst, flauwvallen, vermoeidheid, benauwdheid of vocht vasthouden) of heb je een familielid die plots is overleden, overweeg dan je te laten screenen door een cardioloog. Een cardioloog kan naast sportmedisch onderzoek ook beeldvorming verrichten. Zo kan hij of zij een echo maken van je hart om de hartspier dikte te beoordelen. Ook kan een cardioloog een CT of MRI scan, hartkatheterisatie of stress-echografie verrichten om aangeboren afwijkingen van de coronair vaten te kunnen opsporen.(5)

Hardlopers zijn geen doodlopers, hardlopers zijn levenslopers!

Hoewel de media vaak breed uitpakt bij het tragische nieuws van een overlijden tijdens een sportevenement, komt dit gelukkig erg weinig voor. De winst die hardlopen en sporten in het algemeen heeft op de gezondheid is vele malen groter dan het risico dat iemand overlijdt tijdens het sporten.

Hardlopers zijn geen doodlopers. Het tegenovergestelde is zelfs waar. Aandoeningen die wél vaak voorkomen zijn namelijk hoge bloeddruk, overgewicht, suikerziekte, en daaraan gerelateerde (niet aangeboren) hart- en vaatziekten. Dit is zelfs de nummer 1 doodsoorzaak in de westerse wereld. En laat hardlopen dáár nou net een van de remedies tegen zijn!

Heleen Lameijer - SEH arts
Heleen Lameijer

Heleen Lameijer

Dr. Heleen Lameijer is spoedeisende hulp (SEH) arts, gepromoveerd wetenschapper en eigenaar van het bedrijf Make Science Work. Via haar bedrijf verkleint zij de kloof tussen de (wetenschappelijke) medische wereld en JOU. Ze spreekt op verschillende nationale en internationale congressen, over zowel medisch-wetenschappelijke als niet medische onderwerpen. Hierin legt ze de link tussen de (haar) medische wereld en de jouwe. Meer weten? www.makesciencework.nl of via Instagram: @makesciencework.

Referenties

1 Kim JH, Malhotra R, Chiampas G, et al. Cardiac arrest during long-distance running races. N Engl J Med 2012;366: 130-40.

2 Maron BJ, Haas TS, Ahluwalia A, et al. Demographics and epidemiology of sudden deaths in young competitive athletes: From the united states national registry. Am J Med 2016;129: 1170-7.

3 Maron BJ, Haas TS, Murphy CJ, et al. Incidence and causes of sudden death in U.S. college athletes. J Am Coll Cardiol 2014;63: 1636-43.

4 Maron BJ, Doerer JJ, Haas TS, et al. Sudden deaths in young competitive athletes: Analysis of 1866 deaths in the united states, 1980-2006. Circulation 2009;119: 1085-92.

5 Lameijer H, Ter Maaten JM, Steggerda RC. Additive value of dobutamine stress echocardiography in patients with an anomalous origin of a coronary artery. Neth Heart J 2015;23: 139-40.

Deel dit blog artikel:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

Download eRoutes gratis voor iOS of Android

Dit ook lezen?

Het verhaal van Sifra

Het verhaal van hardloopster Sifra

In ‘Het verhaal van’, lees je verhalen van de gebruikers van de app, verhalen van échte mensen met mooie ervaringen, overwinningen en doelen. Laat je inspireren, deze week door Sifra, die pas een jaar hardloopt, maar nu al ontzettend veel positieve gevolgen van het hardlopen heeft leren kennen. Lichamelijk, maar vooral ook geestelijk.

Lees verder...